Khi nhắc đến khái niệm "Luyện căn bản" trong hội họa, nhiều người thường hình dung ra điều gì đó rất ghê gớm và khô khan. Nhưng thực tế, sau những trải nghiệm của một người tay ngang, tôi nhận ra mọi thứ chỉ gói gọn trong hai việc: Luyện mắt và Luyện tay.
Nếu "Luyện mắt" là cách nhìn và phân tích mọi vật (tôi sẽ chia sẻ kỹ hơn ở một bài viết khác), thì "Luyện tay" chính là quá trình rèn luyện trí nhớ cho cơ tay (muscle memory) để vẽ được những đường nét quan trọng nhất mà không cần dùng công cụ hỗ trợ.
Tại sao phải luyện những nét rời rạc thay vì phác thảo ngay?
Tôi cho rằng, bạn chỉ thực sự biết vẽ khi bạn điều khiển được cây bút theo đúng ý mình. Muốn vẽ hình tròn, nó phải ra hình tròn. Muốn đường thẳng, nó phải là đường thẳng. Đó là còn chưa kể những yếu tố như kích cỡ, khoảng cách, góc…
Trên thực tế, tất cả mọi đối tượng vẽ dù phức tạp đến đâu cũng đều được cấu tạo từ những hình (shape) và đường nét (line) đơn giản nhất. Việc luyện tập giúp ta có khả năng phân tích mọi vật thể, chuyển hóa chúng về dạng dễ hiểu, sau đó lắp ghép lại và đắp thêm chi tiết để tạo ra một tác phẩm mới mang dấu ấn cá nhân. Tác phẩm đó có thể không giống y hệt mẫu, nhưng nó phải vận hành dựa trên những nguyên tắc cấu trúc đúng đắn.
"I fear not the man who has practiced 10,000 kicks once, but I fear the man who has practiced one kick 10,000 times." — Bruce Lee
Trong thử thách 100 ngày học vẽ từ số 0, tôi đã bắt đầu với 2 bài tập "vỡ lòng" sau đây:
Bài 1: Làm chủ hình tròn và hình Elip
Bài tập: Mỗi ngày vẽ đầy tối thiểu 10 trang giấy A4 với hình tròn và elip. Luyện ít nhất 3 ngày.
Mục tiêu cuối cùng là khi bạn muốn vẽ một hình tròn, đôi tay sẽ thực hiện nó một cách tự nhiên mà không cần compa hay bất kỳ công cụ trợ giúp nào. Nó sẽ nằm trên giấy đúng vị trí bạn đã định, và có kích thước y như bạn muốn.
Một số mẹo nhỏ cho bạn:
- Sử dụng khớp vai: Hãy cố gắng đưa bút từ vai, coi vai như một chiếc trục compa để nét vẽ được đều và tròn trịa hơn thay vì chỉ dùng cổ tay.
- Động tác "ướm": Bạn có thể đưa bút làm động tác giả như đang vẽ nhiều lần để làm quen với quỹ đạo trước khi thực sự đặt bút xuống giấy.
- Lực tay nhẹ nhàng: Những nét căn bản thường chỉ là nét nháp. Hãy tập vẽ thật nhẹ tay để dễ dàng chỉnh sửa sau này, tránh làm hỏng bề mặt giấy và giúp bức tranh trông thanh thoát hơn.
Bài 2: Chinh phục những nét thẳng
Bài tập: Vẽ đầy 10 trang giấy A4 với các đường thẳng dọc và ngang, cũng tập trong ít nhất 3 ngày.
Cách luyện tập tốt nhất là chấm 2 điểm và đưa nét để nối chúng lại. Bạn còn nhớ định luật hình học: "Chỉ có duy nhất một đường thẳng đi qua hai điểm" không? Khi luyện bài này, tôi chợt nhận ra kiến thức cấp 2 hữu ích vô cùng. Có lẽ vì thế mà các danh họa thời xưa thường kiêm luôn vai trò nhà khoa học và toán học.
Cách kiểm soát độ chuẩn xác:
- Nét dọc chuẩn: Phải tạo được một góc 90∘ so với mép ngang của giấy.
- Nét ngang chuẩn: Phải song song tuyệt đối với mép giấy.
Hãy dùng chính mép giấy làm "thước đo" trực quan để điều chỉnh đôi tay của mình.
Lời kết
Hai bài tập này nhìn thì đơn giản, thậm chí có phần nhàm chán, nhưng chúng là nền móng vững chắc nhất. Luyện tập càng nhiều, tay bạn sẽ càng chắc, và khi bước sang các bài tập nâng cao, bạn sẽ thấy sự khác biệt rõ rệt.
Nếu bạn đang cùng thực hiện thử thách này, đừng ngần ngại chia sẻ 20 trang "vỡ lòng" của mình lên nhóm Học vẽ cùng Ime trên Facebook nhé. Bởi vì nhìn thấy sự tiến bộ của nhau chính là động lực tốt nhất cho những người tay ngang như chúng ta mà!